การคัดเลือกภาคราชการพลเรือน: ถ้าเลือกได้ทําไมจึงไม่เลือกให้ดี

รัชนีวรรณ วนิชย์ถนอม
ศูนย์สรรหาและเลือกสรร สํานักงาน ก.พ.

เพื่อนข้าราชการที่ทํางานด้านทรัพยากรบุคคลในส่วนราชการคนหนึ่งกล่าวกับผู้เขียนอย่างมีอารมณ์ โกรธว่า “ทําไมต้องสอบภาค ก. ดูซิกว่าจะหาคนมาสมัครสอบได้ก็ยาก พอมาสอบก็ตกภาค ก. อีก สอบไป ทําไมไม่รู้ ไม่เห็นจะเกี่ยวกันเลย” คนส่วนใหญ่สงสัยว่า ภาค ก. นั้นวัดอะไร ทําไมต้องสอบภาค ก. หรือ ภาคความรู้ความสามารถทั่วไป ด้วย แบบวัดความรู้ความสามารถทั่วไปนั้นมีรากฐานมาจากทฤษฎีเชาวน์ปัญญาของ Thurstone ผู้ที่อธิบายว่า เชาวน์ปัญญาแสดงออกด้วยความสามารถหลาย ๆ ด้านที่สัมพันธ์กัน ดังนั้นในการวัดเชาวน์ปัญญา/มักเรียกว่า ความรู้ความสามารถทั่วไปของบุคคลก็มักทดสอบด้วยแบบทดสอบที่วัดความสามารถหลาย ๆ อย่าง ซึ่ง ความสามารถหลักที่วัดกันคือ ความสามารถด้านตัวเลข ด้านภาษา และด้านเหตุผล

ถ้าถามต่อไปว่าทําไมต้องนายจ้างส่วนใหญ่ต้องการพนักงานที่มีเชาวน์ปัญญาดีล่ะ คําตอบก็ ตรงไปตรงมาคือ คนที่มีเชาวน์ปัญญาดีกว่า มักจะทํางานได้ผลการปฏิบัติงานดีกว่าน่ะสิ มีข้อมูลเชิงประจักษ์ จากงานวิจัยพบว่า โดยทั่วไปผลการทดสอบจากแบบวัดประเภทนี้มีความสัมพันธ์กับผลการปฏิบัติงาน แม้ว่า โดยลักษณะภายนอกจะมองดูเหมือนว่าไม่สัมพันธ์กันเลยก็ตาม (เรียกว่ามีความคล้ายคลึงกันในเชิงคุณลักษณะ) และด้วยเหตุผลนี้ไม่ว่าระบบการคัดเลือกจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร การวัดความสามารถทั่วไปยังคงใช้อยู่เสมอ ดังนั้นการคัดเลือกข้าราชการไม่ว่า ในประเทศญี่ปุ่น เกาหลี ไต้หวัน ฮ่องกง และทุกประเทศในอาเซียนมีการวัด ความรู้ความสามารถทั่วไปเป็นส่วนหนึ่งในการคัดเลือกข้าราชการด้วยกันทั้งสิ้น

แต่เพียงแค่ความฉลาดอย่างเดียวยังไม่เพียงพอต่อการแสดงผลการปฏิบัติงานที่ดี ดังนั้นใน กระบวนการคัดเลือก จึงยังคงมีการวัดความรู้ความสามารถเฉพาะตําแหน่ง (ภาค ข) และการประเมินความ เหมาะสมกับตําแหน่ง (ภาค ค) อีกด้วย ก็ไหน ๆ จะเลือกคนเข้ามาทํางานทั้งที เราคาดหวังว่าเราจะได้ ข้าราชการที่ฉลาด (ทําให้เรียนรู้ได้ดี) มีความรู้ที่จะปฏิบัติงานในตําแหน่งนั้น ๆ และยังเป็นคนที่มีความ เหมาะสมกับระบบราชการ ( เช่น เป็นคนดี เป็นต้น) อีกด้วย

สําหรับคําถามของเพื่อนข้าราชการตอนต้นของบทความ ภายหลังจากอธิบายแล้ว ผู้เขียนก็ถามกลับว่า “ในฐานะของนายจ้าง (หรือผู้ทําหน้าที่แทนนายจ้าง) ถ้าเธอเลือกข้าราชการที่ฉลาดได้ แล้วทําไมเธอถึงจะไม่ เลือกให้ดีล่ะ” ในฐานะของประชาชนผู้เสียภาษีถ้าเงินภาษีที่นํามาจ่ายเป็นเงินเดือนข้าราชการ เราก็คงอยาก เห็นเงินเดือนเราจ่ายให้กับข้าราชการผู้มีความรู้ความสามารถเช่นกัน